El mirador

Unha reflexión, un aforismo, un poema, un pé de foto ou un simple título poden contar ou evocar unha historia. A combinación da historia que nos conta unha foto coa historia que nos evoca un título sempre nos levará a unha terceria historia, que pode ser moi diferente.

En defensa do título. Esta expresión provén do mundo do boxeo, un deporte no que os títulos, como sucede noutros ámbitos da vida, entre eles na fotografía, non son para sempre. Pero mentras no nobre e primitivo arte do puxilato os títulos conséguense e deféndense a trompada limpa, no gremio fotográfico a pelexa é máis ben dialéctica. Moitos fotógrafos e amantes da fotografía soen dividirse en dous grandes grupos, a saber, aqueles que cren que unha fotografía non debe levar un título e aqueles que consideran que si.

Os primeiros argúen que todo o que unha imaxe ten que contar ou trasmitir ha de estar contido na propia imaxe. Xustifícano con argumentos como que se unha fotografía necesita un título, é porque esta é mala, xa que non é capaz de trasmitir por si mesma e precisa unha muleta na que apoiarse. Repróchanlle ao autor que co título condicionan a mirada do espectador.

Os segundos, pola súa banda, cren que o título é necesario, pois diso precisamente se trataría, de condicionar a mirada do observador. Entenden o título coma un recurso máis, e sosteñen que un fotógrafo sempre condiciona a mirada, non só co título, senón tamén coa composición, co encadre, coa luz, coa edición etc.

Mais tamén existe un terceiro grupo, non menos numeroso e no cal me inclúo, que cre que hai fotografías ás que un título lles sobra, porque máis que aportar, resta. En cambio outras piden un título a berros. Un título que lle permita ao autor contar a historia que quere contar, poñendo o foco nun aspecto determinado da foto, buscando contrastes, creando tensións ou establecendo conexións con elementos que moitas veces nin están presentes na imaxe. En certo modo poderíase dicir que unha fotografía con título é máis narrativa e unha sin el, máis poética.

A seguinte fotografía, por exemplo,

segundo o título que lle poñamos evocaranos un significado ou outro, e en cada caso a historia que nos conta a imaxe será distinta. Ou dito doutra maneira, segundo que historia queiramos contar, optaremos por poñerlle un título ou outro. Podemos probar a titulala, poñamos por caso, Merry Christmas, Vendetta ou Boyas del bosque e con cada título veremos unha fotografía diferente.

Esta liberdade (que non imposición) á hora de crear é necesario defendela sempre, se fose preciso a trompada (dialéctica) limpa.

O título desta mostra, CREACIÓNS IN VITRO fai alusión ao soporte no que están presentadas as fotografías, así como ao espazo no que se mostran, sobre pezas de vidro e nun pequeno escaparate. Ademáis, as fotografías, dalgún xeito, son creacións, poderiamos decir de “laboratorio”.

Fotografía e título forman un todo indivisible, pois o significado de cada peza responde precisamente á entre imaxe e texto.

Os títulos son meros xogos de palabras, frases feitas, expresións, títulos de cancións ou de películas, falsos amigos lingüísticos, etc. que xogan coa ambigüedade, coa ironía; crean contrastes, establecen paradoxas, contrasentidos, nalgúns casos proporcionan pistas falsas de modo que nunha primeira ollada o que pode parecer serio non o é, ou o que semella unha brincadeira, no fondo se revele como un asunto serio e trascendente.

A Charlie Chaplin atribúese a frase: “a vida é unha traxedia vista dende preto e unha comedia vista dende lonxe”. Quen sabe, ao mellor a mostra CREACIÓNS IN VITRO serve para comprobar se a aseveración do xenio do cinema mudo ten algo de certo ou non.